Sportblessures bij kinderen: waarom ‘train de trainer’ het verschil maakt
Kinderen zijn bijna vanzelfsprekend beweeglijk, enthousiast en altijd in ontwikkeling. Juist dat maakt sporten zo waardevol voor hun groei. Toch zien kinderfysiotherapeuten ieder jaar opnieuw een grote groep kinderen met sportgerelateerde klachten. Het lichaam van een kind verandert voortdurend door de groei, en juist in deze kwetsbare fase blijkt dat blessures sneller ontstaan dan veel ouders, trainers en kinderen zelf denken. De meeste trainers binnen de amateursport zijn vrijwilligers die met veel passie voor een groep staan, maar niet altijd beschikken over gedetailleerde kennis over het kinderlichaam en de specifieke belastbaarheid die bij jonge sporters hoort. Daardoor gaat er soms onbedoeld iets mis en raken kinderen overbelast of geblesseerd.
In Nederland lopen jaarlijks naar schatting 5,5 miljoen mensen een sportblessure op, en een aanzienlijk deel daarvan ontstaat bij kinderen. Ongeveer één op de acht kinderen ervaart jaarlijks een blessure tijdens het sporten. Veel mensen zien dat als iets wat “erbij hoort”, maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn. Blessures ontstaan meestal niet door pech, maar door een combinatie van factoren die overbelasting in de hand werkt. Zelfs acute blessures, zoals het verzwikken van een enkel, komen vaak doordat het lichaam al vermoeid is. Als een kind aan het einde van een training moet landen na een sprong, maar spieren en pezen zijn lokaal al overbelast, is de kans groter dat er iets misgaat
Een belangrijk punt in de groei is dat botten sneller groeien dan spieren. Hierdoor ontstaat tijdelijk spanning op pezen en gewrichten en verandert de manier van bewegen. Sommige kinderen lopen bijvoorbeeld ineens met X-benen omdat hun spierkracht niet meer in verhouding staat tot hun langere benen. Als zij op die manier blijven trainen, worden bepaalde structuren overbelast en ontstaan klachten. Daarbij komt dat kinderen tegenwoordig minder buiten spelen, meer zitten en vaak minder gevarieerd bewegen. De sporttraining is soms het enige echte beweegmoment van de week, maar die training is meestal specifiek gericht op één sport en daardoor te eenzijdig om een brede motorische basis op te bouwen.
Ook sportspecialisatie speelt een grote rol. Steeds vaker richten kinderen zich op jonge leeftijd op één sport, waardoor de variatie in hun motoriek afneemt. Een kind dat altijd dezelfde bewegingen uitvoert, bouwt minder mogelijkheden op om zich aan te passen aan onverwachte situaties. Dat maakt het risico op blessures groter. Een hoge variabiliteit in bewegingen – dus veel verschillende vaardigheden oefenen – zorgt juist voor een sterk zenuwstelsel dat flexibel reageert. Dat is precies wat een kind nodig heeft om veilig en met plezier te sporten.
Trainers spelen hierin een cruciale rol. Zij zijn immers degene die kinderen week na week begeleiden, signaleren wanneer iets niet goed gaat en als eerste horen wanneer een kind pijnklachten heeft. Wanneer trainers meer kennis hebben over belastbaarheid, groei, variatie in bewegen en motorische ontwikkeling, kunnen zij sneller en beter inspelen op signalen van overbelasting. Met relatief eenvoudige inzichten kunnen trainers veel problemen voorkomen, bijvoorbeeld door trainingen gevarieerder te maken, meer rustmomenten in te bouwen, aandacht te hebben voor houding en techniek of eerder door te verwijzen wanneer zij twijfelen.
Baby- en Kinderzorg Venray ondersteunt trainers, ouders en sportclubs graag bij dit proces. Wij kunnen meedenken tijdens trainingen, voorlichting geven aan trainers en ouders, en adviezen geven over belastbaarheid en blessurepreventie. Wanneer een kind toch een blessure oploopt, kijken onze kinderfysiotherapeuten op een speelse en doelgerichte manier naar herstel. Oefeningen worden ingebed in functionele spelvormen, zodat kinderen niet alleen beter worden, maar ook plezier houden in bewegen.
Variatie is daarin een sleutelwoord. Door kinderen uit te dagen met steeds andere bewegingen, ondergronden, materialen en spelvormen, ontwikkelen zij flexibiliteit, kracht en coördinatie die in elke sport van pas komen. Het trainen van de taak – bijvoorbeeld verschillende soorten uitvalspassen – werkt vaak veel beter dan het eindeloos herhalen van één vaste oefenvorm. Zo bouwen kinderen een brede motorische basis op die hen beschermt tegen blessures én het sporten leuker maakt.
Wil je als ouder, trainer of vereniging meer inzicht in hoe je sportblessures bij kinderen kunt voorkomen? Neem dan contact op met Baby- en Kinderzorg Venray. Samen zorgen we dat kinderen met plezier, vertrouwen en zonder klachten kunnen blijven sporten.