Baby’s (0-1 jaar)

Elke baby ontwikkelt zich in zijn eigen tempo, maar soms is een kindje duidelijk wat trager in het bereiken van bepaalde mijlpalen, zoals omrollen, zitten, grijpen of brabbelen. We spreken dan van een (mogelijke) ontwikkelingsachterstand. Dit hoeft niet meteen iets ernstigs te betekenen, maar het is wel belangrijk om goed te kijken wat er aan de hand is en of je kindje wat extra ondersteuning nodig heeft. Ouders voelen vaak intuïtief aan dat er “iets niet helemaal klopt”. Vertrouw op dat gevoel, want hoe eerder je erbij bent, hoe beter je je baby kunt helpen om zich verder te ontwikkelen. Als er geen duidelijk onderliggend probleem is, kunnen de meeste kindjes zo’n achterstand goed inhalen met gerichte begeleiding.

Bij sommige baby’s valt op dat ze slapper of juist stijver aanvoelen dan gemiddeld. Dit heeft te maken met de spierspanning; de natuurlijke spanning in de spieren die nodig is om te kunnen bewegen en positioneren. Afwijkende spierspanning kan zich uiten in bijvoorbeeld een baby die zich als een ‘slap popje’ laat hangen, of juist een kindje dat zich vaak overstrek en moeilijk ontspant. Elk kind ontwikkelt zich in zijn eigen tempo, maar als de spierspanning opvallend afwijkt, is het goed om dit in de gaten te houden. Spierspanning speelt namelijk een belangrijke rol in de motorische ontwikkeling, zoals omrollen, zitten en kruipen. Vaak is er vanalles mogelijk om je baby hierbij te helpen, bijvoorbeeld met oefeningen en spelletjes. Vroege signalering is belangrijk om eventuele ontwikkelingsachterstand te voorkomen of te verkleinen. Dus twijfel je aan de spierspanning van je kindje, trek dan aan de bel.

Asymmetrie bij baby’s betekent dat er een zichtbaar verschil is tussen de linker- en rechterkant van het lichaam of hoofdje. Dit kan bijvoorbeeld opvallen doordat een baby altijd naar één kant kijkt, één armpje minder gebruikt, of een voorkeurshouding heeft. Soms ontstaat er hierdoor ook een scheefstand of afplatting van het hoofdje. Asymmetrie komt regelmatig voor in de eerste maanden en is meestal goed te behandelen. Vaak ligt de oorzaak in de spanning of soepelheid van spieren, problemen daarmee kunnen bijvoorbeeld ontstaan tijdens de geboorte of zich ontwikkelen door een voorkeurshouding. Gelukkig kun je als ouder vaak zelf aan de slag met simpele oefeningen en tips voor de dagelijkse verzorging. Hoe eerder asymmetrie wordt opgemerkt, hoe makkelijker het is om bij te sturen en een mooie, evenwichtige ontwikkeling te ondersteunen.

Een afgeplat hoofdje bij baby’s komt regelmatig voor, vooral in het eerste levensjaar. Omdat baby’s veel op hun rug liggen, kan er druk ontstaan op één plek van het schedeltje. Dit kan leiden tot een zichtbaar afgeplat stukje aan de achterkant of zijkant van het hoofd. Meestal is het onschuldig en groeit het met de tijd vanzelf weer mooi rond, maar het is wel goed om het in de gaten te houden. Ouders merken soms op dat hun baby vaak met het hoofd naar één kant ligt of maar weinig beweegt met het nekje. In dat geval is het belangrijk om te kijken hoe je de druk op het hoofdje kunt afwisselen, bijvoorbeeld met houdingsadvies of spelletjes die de beweeglijkheid stimuleren. Hoe eerder je hiermee begint, hoe makkelijker het hoofdje zich weer kan herstellen.

De overgang van melk naar vaste voeding is een mijlpaal in de ontwikkeling van je baby. Rond de leeftijd van vier tot zes maanden zijn veel baby’s er klaar voor om langzaam te beginnen met het proeven van hun eerste hapjes. Dat is niet alleen belangrijk voor de voeding, maar ook voor het leren kauwen, slikken en wennen aan nieuwe smaken en structuren. Voor ouders is dit vaak een leuke, maar soms ook spannende fase. Wat geef je als eerste? Hoe vaak? En wat als je baby de hapjes weigert of moeite heeft met slikken? Elk kind ontwikkelt zich in zijn eigen tempo, en het is normaal als het even zoeken is in het begin.

Drinken is voor baby’s van levensbelang. Het zorgt niet alleen voor voeding en groei, maar ook voor troost, contact en veiligheid. Toch gaat drinken niet bij alle baby’s vanzelf. Sommige baby’s drinken langzaam, verslikken zich vaak, weigeren de fles of borst, of laten onrustig gedrag zien tijdens het voeden. Dat kan bij ouders zorgen oproepen en het voeden tot een stressvolle bezigheid maken, in plaats van een ontspannen moment samen. Drinkproblemen kunnen allerlei oorzaken hebben, van medische of motorische factoren tot prikkelgevoeligheid of spanningen rondom het voeden. Het is dan ook belangrijk om goed te kijken naar het hele plaatje: hoe drinkt de baby, hoe verloopt het contact tijdens het voeden en hoe ervaren ouders deze momenten? Met de juiste begeleiding zijn veel drinkproblemen goed te begrijpen en aan te pakken, vaak kan het voeden met wat kleine aanpassingen weer fijn en ontspannen verlopen.

Een huilbaby huilt veel meer dan gemiddeld, vaak uren per dag, zonder duidelijke oorzaak zoals honger of een volle luier. Dit kan zorgen voor onzekerheid en uitputting bij ouders. Soms speelt er iets lichamelijks, zoals darmkrampjes, reflux of een voorkeurshouding. Maar ook overprikkeling, vermoeidheid of een moeilijke bevalling kunnen bijdragen aan het vele huilen. Het is belangrijk om breed te kijken naar wat je baby nodig heeft. Een consultatiebureau, huisarts of kinderarts kan meedenken en lichamelijke oorzaken uitsluiten. Daarnaast kunnen professionals zoals een kinderfysiotherapeut, osteopaat of lactatiekundige helpen bij het vinden van rust in het lichaam en het verbeteren van de afstemming tussen ouder en kind. Soms maken kleine aanpassingen in voeding, dragen, troosten of de dagindeling al een groot verschil. Het belangrijkste is: weet dat je het niet alleen hoeft te doen.

Als een baby zijn of haar lijfje stijf maakt en het hoofdje met gebogen rug en gestrekte armpjes en beentjes naar achteren gooit, dan noem je dat overstrekken. Als dit gebeurt is het voor je baby moeilijker om soepel te bewegen en contact te maken. Overstrekking ontstaat bijvoorbeeld door ongemak, prikkels of omdat bepaalde spieren nog niet goed samenwerken. Een kinderfysiotherapeut kan helpen om de oorzaak van het overstrekken te achterhalen en je laten zien hoe je jouw baby kunt helpen om meer ontspanning in het lichaam te vinden. Met rustige houdingen, passende handelingen en spelenderwijs bewegen, leer je je kindje beter zijn of haar lijfje te voelen en op de goede manier te gebruiken.

Slaapproblemen bij baby’s komen vaak voor en kunnen als behoorlijk heftig worden ervaren. Veel jonge kinderen hebben moeite met inslapen, worden vaak wakker of hebben nog geen regelmatig slaapritme. Tot op zekere hoogte is dat normaal in de eerste maanden, toch kan het  voor veel onrust, vermoeidheid en onzekerheid zorgen binnen het gezin. Goede slaap is belangrijk voor de groei en ontwikkeling van een baby, maar natuurlijk ook voor de ouders. Als slecht slapen een probleem wordt, dan mag dat zeker serieus genomen worden. Het is goed om te onderzoeken wat de oorzaak is, denk hierbij aan prikkelverwerking, voeding, lichamelijk ongemak of gewoontes rond het naar bed gaan. Trek op tijd aan de bel, zodat gezocht kan worden naar een passende oplossing.

Borstvoeding is de meest natuurlijke voeding je je kindje kan krijgen, maar dat betekent niet dat het altijd vanzelf gaat om het te geven. Veel moeders lopen in de eerste weken, of zelfs maanden,  tegen verschillende borstvoedingsproblemen aan. Denk bijvoorbeeld aan pijn bij het aanleggen, te weinig of juist te veel melk, een onrustige baby aan de borst of onzekerheid over of de baby wel de juiste hoeveelheid binnenkrijgt. Dat kan best frustrerend of ontmoedigend zijn, zeker in een periode die toch al intens en nieuw is. Het is goed om te weten dat borstvoedingsproblemen veel voorkomen en vaak goed op te lossen zijn met de juiste begeleiding. Door op tijd hulp te vragen, bijvoorbeeld van een lactatiekundige, kraamverzorgende of andere zorgprofessional, kunnen veel problemen verlicht of voorkomen worden. Zo blijft borstvoeding geven iets moois, voor zowel moeder als kind.

Als je baby een voorkeurshouding heeft, betekent dit dat het hoofdje meestal naar één kant draait of ligt. Dit is op zich niet zo erg, maar als het lang aanhoudt, kan het zorgen voor een afplatting van het hoofdje of ongelijke spierontwikkeling. Ook kan het invloed hebben op hoe je kind leert bewegen, zoals omrollen of reiken met beide armpjes. Gelukkig is er iets aan te doen. Door op kleine aanpassingen te maken in hoe je je baby neerlegt, optilt of speelt, kun je zo’n voorkeurshouding meestal goed verhelpen. Een kinderfysiotherapeut kan hierbij helpen met gericht advies en oefeningen die je gemakkelijk thuis kunt doen. Zo breng je de ontwikkeling van je kind weer in balans.

Slikken lijkt voor ons volwassenen iets vanzelfsprekends, maar voor baby’s is het een complexe vaardigheid die goed op elkaar afgestemde bewegingen van mond, tong en keel vraagt. Als slikken niet goed verloopt, kan dat eten en drinken lastig of zelfs onveilig maken. Baby’s met slikproblemen verslikken zich bijvoorbeeld vaak, ze hoesten tijdens het drinken, laten melk uit de mond lopen of lijken bang of gespannen bij het voeden. Voor ouders kan dit zorgen voor veel onzekerheid en spanning rond de eet- en drinkmomenten. Gelukkig zijn slikproblemen meestal goed bij te sturen. Door goed te kijken naar wat een baby nodig heeft, kan er vaak veel bereikt worden, zo wordt het voeden weer een fijn en veilig moment. Vroegsignalering is belangrijk, want voeden hoort een fijn en veilig moment te zijn.